سرخس‌ در منتهی‌ الیه‌ شمال‌ شرقی‌ استان‌ خراسان رضوی قرار دارد. آب‌ و هوای‌ آن‌ به‌ دلیل‌ تأثیرپذیری‌ از ریگزار قره‌ قوم‌ در زمستان‌ها سرد و در تابستان‌ها گرم‌ و خشک‌ است‌. قدمت‌ شهر سرخس‌ به‌ زمان‌ ساسانیان ‌می‌رسد. در سال‌ 617 هجری قمری و مصادف‌ با حمله‌ مغول‌ به‌ ایران‌ ، سرخس‌ بعنوان‌ سنگر اول‌ حمله‌ مغول‌


سرخس‌ در منتهی‌ الیه‌ شمال‌ شرقی‌ استان‌ خراسان رضوی قرار دارد. آب‌ و هوای‌ آن‌ به‌ دلیل‌ تأثیرپذیری‌ از ریگزار قره‌ قوم‌ در زمستان‌ها سرد و در تابستان‌ها گرم‌ و خشک‌ است‌. قدمت‌ شهر سرخس‌ به‌ زمان‌ ساسانیان ‌می‌رسد. در سال‌ 617 هجری قمری و مصادف‌ با حمله‌ مغول‌ به‌ ایران‌ ، سرخس‌ بعنوان‌ سنگر اول‌ حمله‌ مغول‌ مورد غارت‌ و ویرانی‌ قرار گرفت‌ و همواره‌ توسط‌ اقوامی‌ مورد تاخت‌ و تاز واقع‌ می‌شد. این شهر تا اواخر دوره‌ قاجاریه ‌بصورت‌ ملوک‌ الطوایفی‌ اداره‌ می‌گردید. ناحیه‌ سرخس‌ به‌ تصرف‌ ترکمانان‌ نیز در آمده است. شهر سرخس‌ درگذشته‌های‌ دور بواسطه‌ مدارس‌ و کتابخانه‌های‌ متعدد شهرت‌ فراوان‌ داشته‌ است‌. این شهر‌ در مسیر جاده‌ ابریشم‌ قرارداشت‌ و آثار متعددی‌ در آن‌ به‌ جا مانده‌ است‌.

روستای بزنگان - سرخس: این‌ روستا از توابع‌ شهرستان‌ سرخس است‌ و در 128 کیلومتری‌ شرق‌ مشهد ، در یک‌ منطقه‌ دشتی‌ واقع‌ شده‌ است‌. کوه‌ بزنگان‌ در 6 کیلومتری‌ غرب‌ و جنوب‌ غربی‌ روستا ، قرار گرفته‌ است‌. آب‌ و هوای‌ آن ‌معتدل‌ خشک‌ است‌. قلعه‌ تاریخی‌ بزنگان‌ ، زیارتگاه‌ کل‌ بی‌بی ‌، مسجد محله‌ بالا و مسجد محله‌ پایین‌ در این روستا واقع‌ شده‌ است‌.

شهرستان سرخس با پهنه‌ای بیش از 5 هزار کیلومتر مربع در شمال خاوری استان خراسان رضوی‌در کنار مرز ایران و جمهوری ترکمنستان قرار دارد. مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان قالی‌و‌قالیچه‌بافی،گلیم‌بافی،خورجین‌بافی‌ وسوزن‌دوزی تشکیل می‌دهد. قالی و قالیچه‌بافی‌از دیرباز در میان مردم این شهرستان رایج بوده است هم‌چنین در اقتصاد این شهرستان رل مهمی بازی می کند قالی های سرخ با طرح مشهد و قالیچه های آن با طرح های بلوچی و ترکمنی بافته و عرضه می‌شود. گلیم‌بافی یکی دیگر از صنایع دستی پیشین این شهرستان است در نقاط مختلف این استان گلیم را پلاس می‌گویند. بافت‌آن به وسیله‌کارگاه‌های افقی و در روی زمین است و به واسطه رونق فرش بافی و تهیه نمد رنگرزی هم رونق یافته است. گلیم مرغوب از پشم و گلیم نامرغوب از رشته پتوی کهنه با رنگ آمیزی استفاده می‌شود. خورجین به گونه بزرگ و کوچک توسط بانوان تهیه می‌شود از خورجین های کوچک برای ترک اسب و خورجین های بزرگ برای حمل بار با استر، الاغ،اسب وشتر استفاده می شود. بافت‌خورجین‌ به‌طور‌ساده، رنگی و گل‌دار متداول است. گل‌دوزی خاصی با استفاده از نخ ابریشم الوان، کاموا، نخ دمسه بر روی عرق‌چین و شب کلاه‌ها انجام می‌گیرد. عرق‌چین یک نمونه از سوزن دوزی این شهرستان است.عرق‌چین یک گون کلاه است که به گونه نیم کره ساخته می شود و نقش‌های مرتب و جالبی با ابریشم روی ان ایجاد می‌کنند نقش‌های جودانه، علقیش، دندون موشی، گل قبقه ای رایج است پس از آماده شدن پارچه و دوختن آن قالب زده می شود و به بازار عرضه می‌شود. آرامگاه ابوالفضل حسن، آرامگاه محمد بن جعفر و مزار ابوعلی زاهر برخی از مکان های تاریخی و دیدنی این شهرستان را تشکیل می‌دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی - سرخس:

آرامگاه ابوالفضل حسن، آرامگاه محمد بن جعفر و مزار ابوعلی‌زاهر برخی از مکان های تاریخی و دیدنی این شهرستان را تشکیل می‌دهند

صنایع و معادن - سرخس:

مهم ترین صنایع موجود در این شهرستان، صنایع مربوط به استخراج منابع گازی خانگیران است. این ناحیه در کنار غنی‌ترین منابع گاز طبیعی هم چنین دارای معادن زغال سنگ نیز است.  

کشاورزی و دام داری - سرخس:

کشاورزی سرخس رونق چندانی ندارد و فرآورده هایش غلات، علوفه، سبزی، و صیفی است

مشخصات جغرافیایی - سرخس:

شهرستان سرخس، با پهنه‌ای بیش از 5 هزار کیلومتر مربع، در شمال خاوری استان خراسان، در کنار مرز ایران و جمهوری ترکمنستان قرار دارد. این شهرستان از سوی شمال و خاور به جمهوری ترکمنستان، از باختر به شهرستان مشهد و از جنوب به شهرستان تربت جام محدود است. هوای سرخس معتدل و خشک بوده، بیش ترین درجه حرارت در تابستان ها، 38 درجه بالای صفر و کم ترین آن در زمستان ها، 10 درجه زیر صفر است. میانگین باران سالیانه سرخس به 180 میلی‌متر می رسد. رود هریرودکه در 2 کیلومتری خاور سرخس مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل داده است. شهر سرخس در دشت قرار گرفته و از بلندی مهمی برخوردار نیست. جمعیت این شهرستان براساس آمار سال 1375 برابر با 73604 نفر است که از این تعداد 28547 نفر در مرکز شهرستان زندگی می‌کردند

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی - سرخس:

سرخس از دیرباز به نام های «ساریگو»، «ساریکا»، «سرخس نو»، «سرخس ناصری» و «سرخس افراسیابی» خوانده شده است.حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه، در داستان جنگ هفت گردان، از سرخس یاد کرده است. کهن‌ترین متن فارسی که از سرخس سخن گفته ، «حدودالعالم» (372 هـ . ق) است، که می گوید: «سرخس شهری است بر راه و اندر میان بیابان نهاده … جایی با کشت و برز بسیار است، و مردمانی قوی ترکیب اند و جنگی، و خواسته ایشان شتر است».
سرخس در سده نخست هجری قمری، به دست مسلمان افتاد. این شهر در روزگار آلب ارسلان گسترش و اعتبار بسیار یافت، به طوری که وی آن جا را مقر خود قرار داد. سرخس در سده های نخستین اسلامی و حتی تا زمان ابن بطوطه از شهرهای بزرگ خراسان به شمار می رفته است. وی می گوید: «… طغاتیمور با 50 هزار سپاهی به نبرد سربداران رفت. لیکن شکست خورد و شهرهای سرخس، الزاوه و توس که از بزرگ ترین شهرهای خراسان بودند به دست سربداران افتاد…». امروزه شهر سرخس، مرز بین ایران و ترکمنستان است، سرخس پیشین که در سوی راست هری رود قرار داد، در دست ترکمنستان می باشد و سرخس نو در دست ایران است. در 1884 م، روس ها سرخس کهنه ایران را همراه مرو و عشق آباد، اشتغال کردند و بدین ترتیب در مرز ایران و افغانستان از دریای مازندران تا ترکستان چین، استقرار یافتند.
در سال های اخیر با ایجاد پالایشگاه گاز خانگیران و استخراج گاز شیرین و ترش و لوله کشی به نواحی مصرف، و بهره برداری از راه آهن مشهد – سرخس – تجن توسعه و رونق یافته و برآبادی و جمعیت سرخس افزوده شده است و هم چنین به واسطه همسایه گی با جمهوری ترکمنستان، دارای اهمیت نظامی و استراتژیک است.

اماکن مذهبی - سرخس:

آرامگاه لقمان بابا - سرخس:  بنای‌ مقبره‌ شیخ‌ لقمان‌ ، از عرفای‌ قرن‌ چهارم‌ هجری قمری در سه‌ کیلومتری ‌سرخس واقع‌ شده‌ است‌. این‌ بنا شامل‌ گنبدی‌ آجری‌ با ایوانی‌ بلند و تزئیناتی‌ از آجرکاری‌ و گچبری‌ است‌. قسمتی‌ از بنای‌ اصلی‌ را به‌ دوران‌ سلجوقیان‌ نسبت‌ می‌دهند و بقیه‌ آن‌ به‌ قرن‌ هشتم‌ هجری قمری تعلق‌ دارد. در داخل‌ بنا کتیبه‌ای‌ به‌ خط‌ نسخ‌ گچبری‌ شده‌ است‌ که‌ تاریخ‌ 757 هجری قمری را نشان‌ می‌دهد. این‌ بنا تزئینات‌ گچبری‌ وآجرکاریهای‌ ممتاز دارد و در شمار آثار تاریخی‌ با ارزش‌ ایران‌ به‌ ثبت‌ رسیده‌ است‌.

آثار تاریخی - سرخس:

قلعه رباط شرف - سرخس:  رباط‌ شرف‌ بین مشهد و سرخس ، در شش‌ کیلومتری‌ جنوب‌ شورلق‌ واقع‌ شده‌ است‌. این‌ بنا که‌ از آثار دوران‌ سلجوقیان‌ است‌ ، از بیرون‌ مانند یک‌ قلعه‌ مستحکم‌ ولی‌ از داخل‌ تقریباً بسان‌ یک‌ کاخ ‌جلوه‌ می‌کند. این‌ بنا دو صحن‌ دارد و هر صحن‌ دارای‌ چهار ایوان‌ به‌ شکل‌ چلیپا(صلیب‌) و شبستان‌ است‌. آجرچینی‌ و کتیبه‌هایی‌ که‌ در این‌ رباط‌ به‌ چشم‌ می‌خورند ، جلوه‌ای‌ خاص‌ به‌ آن‌ بخشیده‌اند.

جغرافیای طبیعی - سرخس:

دریاچه بزنگان – سرخس: این‌ دریاچه‌ حدود 80 هکتار وسعت‌ و 12 متر عمق‌ دارد و در جنوب‌ رشته‌ کوههای‌ هزار مسجد در 130 کیلومتری‌ جاده‌ مشهد و سرخس قرار دارد. آب‌ دریاچه‌ از بارندگی‌های‌ سالانه‌ و چشمه‌های ‌کوچک‌ تأمین‌ می‌شود و مرکز پرورش‌ ماهی‌ قزل‌آلا (رنگین‌ کمان‌) است‌.

غار بزنگان - سرخس: این‌ غار که‌ در جنوب‌ غربی‌ دهکده‌ بزنگان سرخس واقع‌ شده‌ ، به‌ دوره‌ پیش‌ از میلاد مسیح‌ مربوط‌ است‌. این‌ غار به‌ لحاظ‌ قدمت‌ تاریخی‌ در زمره‌ آثار تاریخی‌ ایران‌ به‌ ثبت‌ رسیده‌ است.