استان آذربایجان شرقی با 46930 کیلومتر مربع وسعت در گوشه شمال غربی ایران قرار دارد. بر اساس آخرین تقسیمات سیاسی و اداری در سال 1375 شهرستان های استان آذربایجان شرقی عبارتند از : اهر، بناب، تبریز، سراب، مراغه، مرند، میانه و جلفا.

 

استان‌


استان آذربایجان شرقی با 46930 کیلومتر مربع وسعت در گوشه شمال غربی ایران قرار دارد. بر اساس آخرین تقسیمات سیاسی و اداری در سال 1375 شهرستان های استان آذربایجان شرقی عبارتند از : اهر، بناب، تبریز، سراب، مراغه، مرند، میانه و جلفا.

 

استان‌ آذربایجان‌ شرقی‌ ویژگی‌های‌ زمین‌ شناختی‌ و توپوگرافیکی‌ جالب‌ توجهی‌ دارد. قله‌ سهند با 3722متر بلندترین‌ نقطه‌ آن‌ است‌ و در جنوب‌ تبریز واقع‌ شده‌ است‌. پست‌ترین‌ ناحیه‌ استان‌ نیز با 1220 متر در حوالی‌دریاچه‌ ارومیه‌ قرار دارد. ارتفاعات‌ این‌ استان‌ در سه‌ ناحیه‌ شمالی‌ (کوههای‌ قره‌ داغ‌)، مرکزی‌ (سهند و بزقوش‌) وکوههای‌ جنوبی‌ (قافلانکوه‌) کشیده‌ شده‌اند.

 

از نظر زمین شناسی ، آذربایجان محل برخورد دو سیستم کوهستانی بزرگ ، البرز و زاگرس می باشد ، از این رو این قسمت از فلات ایران به نام گره کوهستانی آذربایجان مشهور است . صفت مشخصه ساختمانی آن شواهـــد آتشفشانی دوران چهارم ، گسترش برون زدگیهای ماگمایی دوران سوم با توفانهای آتشفشانی و همجواری آنها با کوههای پایه ای پرکامبرین و بازمانده های سکوی دیرین زیستی است .

 

آب و هوای استان بطور کلی سرد و خشک است و از نظر بارندگی به دو ناحیه متفـــاوت معتــــدل و سردسیـــــــر تقسیم می شود . ناحیه سردسیر شامل دامنه های کوهستان سهند  ، شهرهای تبریز  و  مرنــد  بوده  و  ناحیــــه معتدل  عمدتــا” در کوهپایه ها ، دامنه های جنوبی و مناطق آبگیر واقع شده است که سواحل دریاچه ارومیـه و شهرستانهای میانه و مراغه جزو ناحیه معتدل محسوب می شود و  معمولا”  میزان بارندگی سالانه  ناحیه سردسیر در شرق استان بیشتر از سایر نواحی است و مقـــدار آن به 250 تا 300 ml  می رسد .

 

 شرایط آب و هوائی و ویژگیهای خاک و فرآوانی آب ، آذربایجان شرقی را به منطقه مناسب و مستعد برای کشاورزی و زراعت تبدیل کرده است این استان بعلت موقعیت کوهستانی و ارتفاعات پربرف دارای رودهای متعدد فصلی و دائمی است کلیه این رودها که تعداد آنها حدود 15 می باشد در دو حوزه آبریز استان و حوزه آبریز دریای خزر و دریاچه ارومیه جریان دارند .

 

از نظر پوشش گیاهی شامل جنگل و مراتع بوده که کل مساحت جنگلی استان 135000 هکتار برآورد شده  که بصورت تنک و پراکنده بوده و به ندرت به صورت انبوه دیده می شود . محدوده های جنگلی در شهرستانهای کلیبر ، اهر ، مراغه و هشترود پراکنده است و انواع مهم درختان جنگلی عبارتند از راش  بلوط - ممرز- افرا ون و درختان میوه جنگلی از قبیل گردو گیلاس انار فندق آلوچه سیب گلابی و به می باشد . مراتع آن به مساحت 240000 هکتار بوده  و بطور عمده در ارتفاعات قره داغ بزگوش سهند وجود دارد . پوشش مراتع عمدتا” شامل چمن اوچ قولاخ شبدر وحشی جارو گون بوته کتیرا کنگر وحشی یوشان خارشتر قیاغ اوتی شیرین بیان  - بویاق اوتی (روناس ) و گندمیان می باشــــد .

 

این‌ استان‌ مهد دانشمندان‌، عرفا، شعرا و مشاهیر زیادی‌ همچون‌ مولانا بابا مزید، خواجه‌ عبدالرحیم‌ اژآبادی‌، شیخ‌ حسن‌ بلغاری‌، عبدالقادر نخجوانی‌، مولانا احمد هراتی‌، همام‌ تبریزی‌، خاقانی‌ شیروانی‌، اسدی‌ طوسی‌،ابوالعلاء فلکی‌، ظهیر الدین‌ فاریابی‌، انوری‌ ابیوردی‌، قطران‌ تبریزی‌، شیخ‌ محمد خیابانی‌، ستارخان‌ و باقرخان‌ و...بوده‌ است‌ و از مشاهیر متأخر آن‌ می‌توان‌ از استاد محمد حسین‌ شهریار چهره‌ تابناک‌ شعر و ادب‌ ایران‌ وآذربایجان‌ یاد کرد